Mobil versiya RU AZ
_




AZƏRBAYCAN » İQTİSADİYYAT

SOCAR tərəfindən yeni dollar istiqrazının buraxılmasına ciddi ehtiyac yaranıb (ARAŞDIRMA)

22 Mart 2020, 12:15 (GMT +4)

Bakı, 22 mart, SalamNews. Son dövrlər koronavirus təhlükəsi və onunla bağlı mübarizə tədbirləri gündəmi dəyişsə də, Azərbaycanın maliyyə sektorunda bir neçə həftə başlayan proseslər davam edir.

Dünya bazarında neftin kəskin ucuzlaşması (26-27 dollar ətrafındadır) Azərbaycanda dollara tələbatın artmasına səbəb olub. Hökumət üzvlərinin mütəmadi bayanatlarına baxmayaraq əhalinin bir hissəsi öz yatırımlarını və əldə olan pulları dollara keçirir.

Hökumət manatın məzənnəsini qoruyacağını və əhaliyə istənilən qədər dollar satılacağını elan edib. Başqa sözlə, manatı dollara çevirməklə bağlı problem olmayacaq. Problem – dollara çevrilən pulların iqtisadiyyat üçün itirilməsidir.

Məsələ bundadır ki, dollara çevrilən pulların bir hissəsi banklardan da çıxarılaraq evdə «yastıq altında» saxlanılır. Banklarda qalsa belə, onların öz sahiblərinə və banklara faydası yoxdur. Çünki həm dollarda əmanət faizləri olduqca aşağıdır (illik 0%-2,5%), həm də dollarla kredit götürmək istəyən demək olar ki, yoxdur. Yəni iqtisadiyyat bu pulları faktiki olaraq itirir.

Bu vəziyyət ölkənin maliyyə bazarına yeni dollar alətlərinin, o cümlədən, dollar istiqrazlarının buraxılmasını tələb edir.

Xatırladaq ki, Azərbaycanda dollarla real işləyən istiqrazlar sonuncu dəfə 4 il əvvəl buraxılıb. 2016-cı ildə SOCAR qiymətli kağızlar bazarına özünün yeni məhsulunu – SOCAR istiqrazlarını təqdim etmişdi.

Həmin vaxt da ölkənin maliyyə bazarında təqribən indikinə bənzər vəziyyət yaranmışdı. Yenicə baş vermiş devalvasiyalardan sonra əhalinin manata inamı zəifləmiş və insanlar öz yığımlarını sürətlə dollara keçirirdilər. Manatda olan əmanətlər geri çəkilərək, dollar alınmasına sərf olunurdu, ölkədə «dollarlaşma» prosesi gedirdi.

SOCAR istiqrazlarının məhz belə bir vaxtda buraxılması yerinə düşdü – həmin dövrdə banklara da etimadı sarsılmışdı, bəziləri hətta dollara çevrilən vəsaitləri də banklara etibar etmirdi.

Bazarda pulu yatırmaq üçün gəlirli və etibarlı maliyyə alətləri olmadığına görə, dollara çevrilən pullar evdə yığım kimi saxlanılır, yəni yenidən yatırım kimi istifadə edilmirdi.

Belə vəziyyətdə dollarda illik 5% gəlir təklif edən SOCAR istiqrazları investorlar üçün göydəndüşmə oldu - indiyədək ölkədə belə yüksək gəlirli və likvid alət buraxılmamışdı. Təsadüfi deyil ki, 100 milyon dollarlıq həcmdə buraxılan istiqrazlara tələbat ikiqat artıq olaraq 200 milyon dolları ötdü.

Həmin dövrdə ölkə vətəndaşları öz pullarının təxminən 80%-ni dollara çevirib, «yastıq altında» saxlayırdılar. Dollar istiqrazının buraxılması imkan verdi ki, bu pullar həm sahiblərinə, həm də iqtisadiyyata fayda gətirsin.

Təsadüfi deyil ki, SOCAR istiqrazları ilə təkrar bazarda əməliyyatları istiqrazların öz həcmini iki dəfə üstələyib, indiyədək bu kağızlarla 190 milyon dollardan artıq əməliyyat aparılıb.

İndi isə Azərbaycanda dollara tələbat yeniən artıb. Neftin ucuzlaşması nəticəsində əhali və bəzi investorlar vəsaitlərini dollara çeviririlər. İlin əvvəlindən indiyədək keçirilən valyuta hərraclarında banklara 2 milyard dollardan artıq xarici valyutanın satılması tələbatın necə yüksək olduğunu göstərir.

Pullarını dollara çevirənlər onu 5 il əvvəl olduğu kimi, yenə də ya banklarda, ya da evdə – «yastıq altında» saxlamağa üstünlük verirlər.

Belə vəziyyətdə yenidən SOCAR istiqrazları gündəmə gəlib, dollarla yanaşı, istiqrazlara da tələbat artıb və onun qiyməti rekord həddə çatıb. Nominal qiyməti 1000 dollar olan SOCAR istiqrazı təkrar bazarda indi rekord qiymətə – 1 050 dollara satılır, hətta bu qiymətə də istiqraz tapmaq asan deyil.

Bütün bunların fonunda SOCAR tərəfindən yeni dollar istiqrazının buraxılmasına ciddi ehtiyac yaranıb. Çünki bazarda dollara tələbat istiqazların 100 milyon dollarlıq həcmini xeyli üstələyir.

Digər tərəfdən, indiki SOCAR istiqrazlarının müddətinin başa çatmasına da çox vaxt qalmayıb. Vaxtilə 5 illiyə (2016-dan 2021- ilin sentyabrınadək) buraxılan istiqrazların artıq 3,5 ili başa çatıb. Nəticədə istiqrazı alan investor onu yalnız 1,5 il istifadə edə biləcək və həmin müddətdən sonra pulu yatırmaq üçün yeni alət axtarmalı olacaqlar.

Ümumiyyətlə, ölkə daxilində istiqrazlara böyük maraq olduğundan, gözləmək olardı ki, SOCAR-ın istiqraz prosesi davamlı olacaq. Amma Neft Şirkəti nədənsə bu prosesə maraq göstərməyib. Halbuki yerli investorlara və vətəndaşlara böyük fayda gətirən istiqrazlar indiyədək bir neçə dəfə yenilənməli idi. SOCAR-ın bu qədər faydalı və investorlpr tərəfindən bu qədər rəğbət görmüş istiqrazlarını buracmaqda niyə belə gecikdiyi başa düşülən deyil.

Məsələnin başqa, daha müşüm tərəfi də var: dollara çevrilərək banklardan çıxarılan dollar kütləsi yenə də kənarda passiv şəkildə saxlanılır. Bu pulların iqtisadiyyata fayda gətirməsi bir tərəfə, onlar «kölgə iqtisadiyyatı»nın bir hissəsinə çevrilir. Belə vəziyyətdə hökumət yeni dollar alətləri ilə həmin vəsaitləri «ağartma»ğa çalışmalıdır.

Ona görə də, SOCAR-ın yeni dollar istiqrazları buraxmasının vacibliyi indi daha çox hiss olunur. Əvvəla, şirkət bu üsulla hazırda neftin qiymətinin aşağı olduğu bir vaxtda lazım olan valyuta cəlb edə bilər. Digər tərəfdən, xaricə ödənilən istiqraz faizlərini ölkə daxilinə - yerli vətəndaşlara və investorlara yönəltmək mümkündür.

Bazardakı dollara tələbatı nəzərə aldıqda, Neft Şirkətinin bu məsələdə böyük vaxt itirdiyini – gecikdiyini də söyləmək olar.

 


Ölkənin və dünyanın ən son xəbərləri bizim Facebook səhifəmizdə


Əlaqəli Xəbərlər

SOCAR "Petrofac" ilə Azərbaycanda dəstək xidmətləri üzrə saziş imzalayıb

SOCAR AQŞ-nin keçirdiyi jurnalist müsabiqəsinin nəticələri açıqlanıb

“SOCAR-Petrofac” birgə müəssisəsi “BP-Azerbaijan”la saziş imzalayıb

SOCAR istiqrazlarının növbəti faizi ödənilib

SOCAR II rübün göstəricilərini açıqlayıb

Ötən il SOCAR-ın ümumi dövriyyəsi 83,8 milyard manat olub

SOCAR 2019-cu ildə xam neftin satışından əldə etdiyi gəliri açıqlayıb

SOCAR-ın ötənilki xalis mənfəəti 651 milyon manat təşkil edib

SOCAR: Xəzər dənizində daha iki neftçinin meyiti tapılıb

SOCAR qanvermə aksiyasına qoşulub

SOCAR-da işçilərin təhlükəsizliyi üzrə islahatlara start verilib

Cənubi Qafqaz Boru Kəmərinin texniki operatorluğu SOCAR-a keçib

“SOCAR Polymer” yeni növ polimer istehsalına başlayıb

SOCAR-da OPEC+ razılaşmasının icrası müzakirə olunub

OPEC+ çərçivəsində tədbirlərin icrası SOCAR-a tapşırılıb

SOCAR “Rəqəmsal yataq” layihəsinə başlayır

“Fitch Ratings” SOCAR-ın reytinqini təsdiqləyib

SOCAR İstiqrazları sahiblərinə 1 milyon 250 min dollar gəlir qazandırıb

SOCAR bu il 26 min metr həcmində qazma işləri həyata keçirib

SOCAR: Yanacağın satışı ilə bağlı narahatlığa əsas yoxdur

08 Avqust 2020, 17:00 (GMT +4)
Nazirlik: Beynəlxalq sertifikatlı mütəxəssis hazırlanacaq

08 Avqust 2020, 16:54 (GMT +4)
Prezident İlham Əliyev sinqapurlu həmkarını təbrik edib

08 Avqust 2020, 16:43 (GMT +4)
Azərbaycanda sahilboyu ərazilərin tullantılardan təmizlənməsinə başlanılıb

08 Avqust 2020, 16:32 (GMT +4)
Əfqanıstanın Ağsaqqallar Şurası Talibanın 400 təhlükəli üzvünün sərbəst buraxılmasına razılıq verib

08 Avqust 2020, 16:31 (GMT +4)
Müəllimlərin işə qəbulu üzrə müsabiqənin ikinci mərhələsinə start verilir

08 Avqust 2020, 16:15 (GMT +4)
Zərdabda karantin qaydalarını pozaraq ad günü məclisi təşkil edənlər saxlanılıb

08 Avqust 2020, 16:01 (GMT +4)
Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsində kollegiya iclası keçirilib

08 Avqust 2020, 15:51 (GMT +4)
Bakı-Sumqayıt yolunun kənarında yanğın baş verib

08 Avqust 2020, 15:48 (GMT +4)
BMT TŞ ABŞ-ın İrana qarşı silah enbarqosu layihəsini rədd edəcək – Mənbə

08 Avqust 2020, 15:40 (GMT +4)
Azərbaycanda koronavirusa yoluxanların sayı 105-ə qədər azalıb, 360 nəfər isə sağalıb

08 Avqust 2020, 15:30 (GMT +4)
Qubada avtomobil oğrusu saxlanılıb 

08 Avqust 2020, 15:15 (GMT +4)
İqtisadiyyat Nazirliyi: 97 obyektdə sanitar-epidemioloji tələblər pozulub

08 Avqust 2020, 15:00 (GMT +4)
Şahbaz Muradov Prezidentin fəxri diplomu ilə təltif edilib

08 Avqust 2020, 14:51 (GMT +4)
Somali paytaxtında hərbi qərargahda şiddətli partlayış törədilib, ölənlər var

08 Avqust 2020, 14:45 (GMT +4)
Tovuzda top mərmisi aşkarlanıb

08 Avqust 2020, 14:30 (GMT +4)
Mingəçevirdən Bakıya sərnişin daşımağa cəhd edən sürücü həbs olunub

08 Avqust 2020, 14:15 (GMT +4)
Həyətində narkotik becərən Xızı sakini saxlanılıb

08 Avqust 2020, 14:08 (GMT +4)
İranda son sutkada 132 nəfər koronavirusdan vəfat edib

08 Avqust 2020, 14:00 (GMT +4)
Təhsil Nazirliyinə 7 milyon manat ayrılıb 

08 Avqust 2020, 13:45 (GMT +4)
Səbaildə qanunsuz fəaliyyət göstərən uşaq bağçası aşkarlanıb

08 Avqust 2020, 13:33 (GMT +4)
Livana yardım məqsədilə donorların beynəlxalq toplantısı keçirilir

08 Avqust 2020, 13:30 (GMT +4)
Bakı-Pirşağı-Sumqayıt istiqaməti üzrə işləyən elektrik qatarlarının sayı artırılıb

08 Avqust 2020, 13:16 (GMT +4)
Azərbaycanda sabaha gözlənilən hava şəraiti açıqlanıb

08 Avqust 2020, 13:00 (GMT +4)
“GələcəyimİZ Gənclərdir” adlı onlayn festival keçiriləcək

08 Avqust 2020, 12:50 (GMT +4)
TƏBİB: Təcili tibbi yardımda çalışanlar arasında koronavirusdan ölüm halları çox olub

08 Avqust 2020, 12:44 (GMT +4)
Türkiyə prezidentinin yardımçısı Beyruta gedib

08 Avqust 2020, 12:40 (GMT +4)
Operativ Qərargah: Metro hələlik açılmayacaq

08 Avqust 2020, 12:32 (GMT +4)
Prezidentin köməkçisi: Məscidlərin açılması müzakirə olunmur

08 Avqust 2020, 12:30 (GMT +4)
Təhsil naziri rektorlarla videogörüş keçirib

08 Avqust 2020, 12:21 (GMT +4)
İraqın yeni baş naziri İrandan sonra ABŞ-a gedir

1

Saytda dərc olunmuş istənilən materiala bütün hüquqlar müəllif hüquqları barədə beynəlxalq qanunvericiliyə uyğun şəkildə qorunur. Saytda yerləşdirilmiş istənilən audio, foto və videomaterialların istifadəsinə yalnız hüquq yiyəsinin icazəsi və SalamNews saytına istinadla yol verilir.
E-mail: info@salamnews.org
Tel./Fax: (+99412) 555 1 313
(+7499) 120 63 66